“czarny realizm”
“Czarny realizm”, “czarny realizm poetycki”, “czarny psychologizm realistyczny” to nazwy kierunku, który miał istotny wpływ na francuski egzystencjalizm. Dotyczy lat 1934-1939.
Europa z dużym niepokojem przyglądała się temu, co dzieje się w Niemczech. We Francji znajdowali się kandydaci na likalnych Furerów. W 1934 roku Francja stanęła przed realnym zagrożeniem puczu profaszystowskiego wojskowego. WtedyFrancuzi o bardzo różnych poglądach zjednoczyli się i w 1935 powstał Front Ludowy – o zabarwieniu lewicowym, ale skupiał ludzi, którzy chcieli bronić wolności człowieka. Powołany zostł rząd lewicow, który zupełnie inaczej spojrzał na stronę kultury. Od początku wygłaszano hasła “Otwórzmy szeroko drzwi kulturze“. Kultura ma być dostępna dla wszystkic. Znalazło to odbicie w tematyce filmowej, bohaterach czarnego realizmu psychologicznego.
Okolice 1935 roku to także sprzyjająca rozwojowi kina francuskiego sytuacja: czas po kryzysie ekonomicznym. Kryzys ekonomiczny początkowo nie dotknął kina – ale dał się zauważyć w latach 1934, 1935. Kinematografia zarówno w Ameryce, jak i Europie przetrzymała najgorsze lata (29-33), ale później nastąpiło wyczerpanie przemysłu filmowego. We Francji największe wytwórnie (Pate i Gaumond) przestały produkować filmy. Zajmowały się dystrybucją, co otworzyło możliwości dla bardzo małych przedsiębiorców, którzy właśnie teraz będą mogli zdecydować się na realizację filmów. Szansą dla francuskiego kina był też rynek brytyjski. Tam poza kinem dokumentalnym nie było ciekawej oferty. Brytyjskie kino fabularne było dość słabe, więc chętnie kupowano filmy francuskie.
Oczekiwania społeczne co do bohaterów się zmieniły – chciano innych bohaterów - nie z wyższych sfer, ale zejście “na dół”, do grup społecznych w j akiś sposób pokrzywdzonych.
W tym czasie powstało kilkaset wytwórni – duży odsetek plajtował po realizacji jednego filmu.
Ale efekty artystyczne produkcji 34-39 były bardzo ciekawe.
Przede wszystkim zmienił się BOHATER. Był z ludu. Był mieszkańcem małych miesteczek albo podmiejskich dzielnic. Skąd ten czarny realizm, psychologizm? Bardzo często porównuje się te filmy z neorealizmem – ale to błą. Czarny realizm polega na tym, że ci bohaterowie są w wyglądzie zewnętrznym bardzo zwyczajni, plebejscy, ze środowisk robotniczych. Natomiast problemy, w jaki oni są uwikłani, w żaden sposób nie są problemami dnia codziennego. To, że bohater jest plebejski, bezrobotny, nie znaczy, że to neorealizm. Są to problemy często “wydumane”
Twórcy
Jacques Prevert (scenarzysta – rola podobna do tej, jaką odegrał Carl Mayer dla ekspresjonizmu)
Jean Renoir
Jacques Feyder
Marcel Carne
Julien Duvivien
Filmy
Pierwszy film – otwierający czarny realizm to “Tony” – J. Renoir. Przypomina “Opętanie” Viscontiego – opowiada o życiu emigrantów włoskich, którzy pracują na francuskiej prowincji, jak traktuje się obcych na francuskiej ziemi, jak bezwzględnie są wykorzystywanie.
O Julienie Duvivierze mówi się, że jest najsprawniejszym rzemieślnikiem. Tworzył perfekcyjne dramaty psychologiczne z pogranicza melodramatu. Stworzył np. obraz “Jej pierwszy bal“- historię o starzejącej się kobiecie, która odnajduje karnecik ze swego pierwszego balu i usiłuje dotrzeć do mężczyzn, którzy jej się tam wpisali. Odnajduje icj i okazuje się, że nie spełniają jej oczekiwań, stali się ludźmi nieciekawymi. A ten, którego szukała, a znaleźć nie mogła, żył dwa kroki od niej, ale gdy ona wraca, on już nie żyje.
“U schyłku dnia” to melodramat ludzi żyjących na marginesie codziennego życia. Aktorów żyjących w domu spokojnej starośc, którzy grają między sobą.
Najciekawszym reżyserem tego okresu jest Marcel Carnes, który jest z nich najmłodszy. Jest reżyserem najlepszych (jeśli pominiemy “Towarzyszy broni” Renoira) filmów: “Ludzie za mglą” 1937, “Brzask” 1939.
“Ludzie za mgłą” to dramatyczna historia, także w puencie melodramatyczna. Historia dezertera (Jean Gabin) i dziewczyny, która jest źle traktowana przez swojego wuja. Spotykaja się w kawiarni w mieście portowym, zasnutym mgłą. Historia kończy się dramatycznie – śmiercią dezertera.
Wszystkie te filmy są przesiąknięte pesymizmem. Kiedy Francja przegrała wojnę, to pojawiły się takie głosy, że Francja przegrała m.in. przez całe to pesymistyczne kino ostatnich lat
Marcel Carne: Trudno mieć pretensje do barometru, że pokazuje złą pogodę!
Aktorzy
Kino to wylansowało także pewien typ aktora, którego klasycznym przykładem jest Jean Gabin. Był w stanie zagrać wszystko – specjalizował się w rolach plebejskich, ale potrafił zagrać wszystkie role
Inni:
Michelle Morgan
Michel Simon
Czarny realnizm nie ma nic wspólnego z neorealizmem!! Wiele łączy go z powieściowym realizmem XIX wieku!
Realizm w czarnym realiźmie poetyckim
- sposób kreowania bohaterów
- to, skąd są – natomiast ich problemy nie są problemami ludzi z tych środowisk!
Czarny realizm poetycki miał ogromny wpływ na kino francuskie w talach 50. Na kino związane z egzystencjalizmem.