Historia filmu

Hitlerjunge Quex, reż. Hans Steinhoff, 1933 (premiera 1934)
Zbiegowie, reż. Gustaw Ucicky, 1934
Powrót, reż. Gustaw Ucicky, 1941
Wrogowie, 1940, premiera 1941
Wiczny Żyd, reż. Fritz Hippler, 1940
Żyd Suss, reż. Lothar Mende, 1934
Kołobrzeg, reż. Wolfgang Liebeneiner, Veit Harlan, 1945

Hitlerjunge Quex, reż. Hans Steinhoff, 1933 (premiera 1934)

Jedne z najlepiej zrealizowanych filmów początku propagandy. Ten film przeznaczony był dla ludzi młodych, uczniów szkół średnich, studentów. Była to bardzo zręczna realizacja Steinhoffa, który zaangażował młodych z berlińskiej hitlerjungen i aktorów. Film cieszył się ogromnym powodzeniem. Mówił o walce, jaka toczyła się między berlińskimi nazistami a komunistami. Środowisko proletariackie zostało odtworzone z dużym realizmem, ale starych komunistów pokazano jako bandę pijaków i przestępców. Ojciec tytułowego bohatera, stary komunista, oraz jego matka ukazani zostali w bardzo sympatycznym świetle. Ich syn Heinrich, przezywany Quex, oddaje swoje życie za narodowo-socjalistyczne ideały. Zostaje zabity przez komunistyczną bojówkę, co stanowi wielki wstrząs dla ojca-komunisty. Film propagował starannie ukrytą tezę, że z uczciwego komunisty może być jeszcze dobry nazista. Postać chłopca miała stać się wzorem dla młodzieży wywodzącej się z proletariackiego i studenckiego otoczenia.

IMDB

filmweb

O reżyserze

Zbiegowie, reż. Gustaw Ucicky, 1934

Bohaterami była grupa nadwołżańskich Niemców dążąca z oddalonego miasteczka nad Wołgą do swojej ojczyzny. Droga powrotna była trudna, bo towarzyszyły im walki i rewolucyjne wstrząsy. Uciekinierzy mieli doskonałego przywódcę, którego żelazna konsekwencja i bezwzględność w postępowaniu gwarantowały powodzenie całej akcji. Na kanwie bardzo sensacyjnej fabuły film zawierał szereg akcentów propagandowych. Mówił o cierpieniach i wyjątkowym bohaterstwie niemieckich emigrant. Przede wszystkich chwalił idee wodzostwa – ta idea przewijała się przez wszystkie filmy o uciekinierach. Ciekawy i pełny komentarz w IMBD O reżyserze

Powrót, reż. Gustaw Ucicky, 1941

Film antypolski – traktuje o martyrologii volksdeuchlów w Polsce. Jest to jeden z ulubionych tematów już podczas II wojny światowej. Początek akcji rozgrywa się w małym miasteczku. Jest marzec 1939. Niemcy wkroczyli do Czechosłowacji. Polacy wzmagają szykany wobec miejscowej ludności niemieckiej. Został zajęty budynek niemieckiej szkoły – ma się tam mieścić posterunek polskiej żandarmerii. Przez okno wyrzuca się i pali meble szkolne. Na stos wędrują książki. Zbliżenie kamery ukazuje zapisaną równym dziecięcym, pismem tabliczka. Krnąbrne, leniwe, brudne polskie dzieci wyśmiewają, obrzucają obelgami i biją dzieci niemieckie. Które są grzeczne, schludnie ubrane i niczego nie rozumieją. Bo wszyscy, którzy grali Polaków, mówili w języku polskim.

Nauczycielka niemieckiej szkoły, Maria, córka miejscowego lekarza interweniuje u polskiego burmistrza. Jest on postacią negatywną. Burmistrz odmawia cofnięcia decyzji, wtrącając przy okazji cyniczne uwagi na temat Niemców. Działając z upoważnienia niemieckiej kolonii, Maria wraz z ojcem i narzeczonym udaje się do miasta wojewódzkiego. Sekretarz wojewody z sardonicznym uśmiechem, nie wyjmując papierosa z ust, mówi, że wojewoda ich nie przyjmuje. Postanawiają szukać sprawiedliwości w sądzie, ale tu trzeba długo szukać, więc wolny czas spędzają na odwiedzeniu miejscowego kina. Na ekranie kronika filmowa. Marszałek Rydz-Śmigły odbiera defiladę. Jest przemówienie, zdecydowanie antyniemieckie. Widzowie powstają z miejsc i śpiewają polski hymn narodowy. Niemcy nie podnoszą się z miejsca i nie śpiewają, rozmawiając ze sobą po niemiecku. Wybucha awantura. Narzeczony Marii zostaje pobity i stratowany przez widzów. Policja oczywiście celowo przybywa z opóźnieniem. A kierownik kina i wyglądzie Żyda każe wyrzucić rannego z sali kinowej. Na polecenie polskich władz szpital odmawia przyjęcia pobitego Niemca. Leży on na jezdni otoczony przez wrogi polski tłum. Rany są tak poważne, że umiera. Kilku obszarpańców strzela do doktora Thomasa – ojca Marii. Traci on wzrok. Wbiegają do gospody. Żona właściciela staje się następną ofiarą. Polacy kamienują ją.

Zmiana miejsca akcji. Warszawa. Ambasador III Rzeszy składa na ręce ministra spraw zagranicznych protest z powodu prześladowania niemieckiej mniejszości w Polsce. Ten odpowiada, że prawa mniejszości nie mieckiej nie są naruszane. Potem pokazywane są sceny mordów i gwałtów, które przeczą jego słowom. Po każdej ze scen pada hasło ministra, że prawa mniejszości chronią odpowiednie ustawy.

Grupa mężczyzn o odrażającym wyglądzie goni młodą blondynkę. Do gwałtu jednak nie dochodzi, bo dziewczyna biegnie zbyt szybko. Ktoś rzuca kamieniem. Dziewczyna pada na ziemię. Zbliżenie kamery – na szyi ma łańcuszek ze swastyką.

Znów miasteczko wołyńskie. Nadeszła wojna. Niemcy ukryci w stodole słuchają przez radio przemówienia Hitlera. Stodoła otoczona jest przez polskich żandarmów i wszyscy zostają brutalnie aresztowani. Decyzja o wywiezieniu wszystkich Niemców z miasteczek – straszliwie stłoczeni w ciężarówkach – także kobiety ciężarne, ludzie starsi, kaleki – jadą do więzienia. Mija ich dorożka, gdzie siedzi dwóch rozpartych wygodnie, palących pety żołnierzy polskich.

Więzienie jest ponure, drut kolczasty, kraty, łańcuchy. Wnętrze więzienia. Maria stoi – jej drobne ręce opadły. Przemawia do współtowarzyszy niedoli, pociesza ich. Reflektory oświetlają sylwetki poszczególnych więźniów – zbliżenia kamery. Maria – długi monolog.W pewnej chwili kamera zbliża się do jej twarzy i wygląda tak jakby przemawiała do widzów na sali. Polacy podejmują decyzję rozstrzelania ich – łącznie z kobietami ciężarnymi i dziećmi. Dochody odgłosy przygotowań do egzekucji – ale Niemcy podniesieni na duchu śpiewają niemieckie pieśni. Polacy spędzają ich do podziemi. Lochy – mokre posadzki i wystająca z okna lufa karabinu. Pada pierwsza seria, ale rozlega się głos syreny – alarm lotniczy. Strażnicy uciekają w popłochu. Znów straszne dla więźniów godziny wyczekiwania. Wkrótce wjeżdżają do miasteczka niemieckie czołgi. Więźniowie są wolni.

Nadchodzi zima 1939. Rodziny wołyńskich Niemców czekają w czasie wielkiego mrozu na wyjazd do ojczyzny. Wśród nich Maria i jej ślepy ojciec – żywe świadectwo polskiego bestialstwa. Jest jeszcze jedna ofiara – właściciel gospody, którego żonę ukamienowali Polacy.

Sznur samochodów zbliża się do granicy, gdzie wita ich pomnik Hitlera.

Wielka uroczysta premiera w 1941roku.

IMBD

filmweb

O reżyserze

Wrogowie, 1940, premiera 1941

Oczywiście takich filmów jest więcej. Np. opowiadający o powrocie Niemców – Wrogowie. Jest to tragiczna historia volksdeutschów mieszkających zagranicą – Polacy ukazani zostali jako zgraja nierobów, podpalaczy, patologicznych głupków. Niemcy za to to pracowici i spokojni obywatele.

Wiczny Żyd, reż. Fritz Hippler, 1940

Film po prostu antyżydowski – na zamówienie Hitlera. Wnioskiem jest to, że należy Żydów odseparować od normalnych ludzi. Kasowa klęska – kobiety mdlały. IMDB filmweb

Furer chciał tekstu. Goebbels obrazu.

Żyd Suss, reż. Lothar Mende, 1934

Robi swój film antyżydowski. To film akcji, a nie dokument. Tutaj jest blond piękność, którą chcą wykorzystać do niecnych celów. Prosty przekaz: Żyd – zły, blond piękność – niewinna, dobra. Był to film historyczny, ale każdy widział, co chciał. Sukces odniósł. Podobał się i usprawiedliwiał wyrzucanie Żydów z domów. filmweb Komentarz w IMDB

Kołobrzeg, reż. Wolfgang Liebeneiner, Veit Harlan, 1945

Goebbels do końca walczył o morale. dostarczał rozrywki. Kolberg to film o Niemcach i Napoleonie. Ściągnął żołnierzy z frontu – potrzebował statystów. Wróg był już u bram, a on nadal kręcił. Skończył kilkanaście dni przed końcem wojny. Przekaz: zrobiliśmy, co moglismy, ale sie nie udało. I tak jesteśmy wielcy. filmweb IMDB